ELBRUZ HALK DANSLARI TOPLULUÐU

(Sahnede 40 Yýl)

..............................................................................................................

ANKARA KAFKAS DERNEÐÝ

(Kültür Hizmetinde)

Çerkesler / Kafkasyalýlar, Çerkeslerin Anavataný

Çerkesler Kafkasya'da binlerce yýldýr yaþamakta olan otokton bir halktýr. Etraflarýnda yaþayan halklardan belirgin þekilde ayrýlan bir kültürel yapýlarý vardýr. Kendi mitoslarýna göre NART'larýn çocuklarýdýrlar. Avrupalýlar Çerkesleri, "circassian" olarak adlandýrýrlar. Çerkesler veya Kafkasyalý diye nitelendirilen bu halk ayný etnik kökenden gelen veya yakýn akraba olan pek çok boydan oluþur. Karadeniz ile Hazar denizi arasýnda kalan koridorda Adigeler, Abhazlar, Osetler, Çeçenler ve Daðýstanlýlar yaþamaktadýrlar. Kafkasya terimi, coðrafik olarak bu bölgeyi tanýmlar. Günümüzde kavramlar olarak Kafkas daðlarýnýn güneyine "Güney Kafkasya" denmekte ise de bu bölgenin tarihsel ve coðrafi adý Transkafkasya'dýr (Kafkas ötesi).

Sürgün

Çerkesler halklarý yaklaþýk 300 sene boyunca Rusya ile yaptýklarý özgürlük savaþýný kaybetmiþler ve tarihin en acýmasýz sürgününe maruz kalmýþlardýr. 21 Mayýs 1864'te son Çerkesler savaþçýlarý da yenilgiye uðramýþ, savaþtan ve soykýrýmdan artakalanlarýn büyük bir çoðunluðu Osmanlý Ýmparatorluðu'na sürgün edilmiþlerdir. Sürgüne tabi tutulanlarýn 1.500.000 kiþi olduðunda mutabakat vardýr. Bunun da % 30 kadarý, açlýk, hastalýk ve gemi kazalarýnda, oluþmuþtur. Sürgün sonrasý anavatanlarýnda kalabilenler sayýca çok az olsa da, kendi topraklarýnda yaþamanýn ayrýcalýðýyla ulusal yaþamlarýný korumayý ve geliþtirmeyi baþarmýþlardýr. Çerkesler, þu anda tarihi topraklarýnýn pek azýnda yaþamaktadýrlar. Osmanlý imparatorluðunun yýkýlmasýndan sonra çoðunlukla Anadolu coðrafyasýnda yoðunlaþan Çerkesler, günümüzde anavatanlarý haricinde Türkiye, Ürdün, Suriye, ABD, Almanya, Hollanda gibi dünyanýn 40'dtan fazla ülkesinde yaþamaktadýrlar. Sayýsal olarak çoðunluk halen anavatanlarý dýþýnda yaþamaktadýr.

Türkiye'deki Çerkesler

Türkiye'de tüm Çerkes halklarýndan (Adige, Abhaz, Çeçen, Oset ve Daðýstan) çeþitli sayýlarda insan yaþamaktadýr. Türk kurtuluþ savaþýnda aktif olarak yer alan Çerkesler, Türkiye Cumhuriyeti devletinin kuruluþunda, Anadolu'da yaþayan bütün halklar gibi üzerlerine düþen her þeyi fazlasýyla yerine getirmiþlerdir. Türk kurtuluþ savaþýnda hem bireysel hem de örgütlü direniþin ilk savaþçýlarý: Çerkeslerdir. Kurtuluþ savaþýnýn örgütlenmesi aþamasýnda da her zaman var olmuþlardýr.

Dünya tarihinin gördüðü, belki en büyük trajedilerinden biri olan Çerkesler soykýrýmý ve sürgünü sonrasýnda Osmanlý topraklarýna yerleþen Kafkasyalýlar toplumsal ve kültürel varlýklarýný koruyabilmek için kýsa bir sürede örgütlenme ihtiyacý duymuþlardýr. Osmanlý imparatorluðu topraklarýnda ilk örgütlenme 20. yy'ýn baþlarýnda Ýstanbul'da gerçekleþmiþtir. Kültürel ve toplumsal ihtiyaçlara çare olmasý için kurulan ilk örgütlenmelerden biri de kendi ana dilleriyle eðitim veren bir okul kurmak olmuþtur. Ancak bu örgütlenmeler çok kýsa süreli olmuþtur. 1950'li yýllara gelindiðinde yeniden bir örgütlenme çabasý ve hareketi yakalayan Çerkesler, bugün Türkiye'de pek çok demokratik kitle örgütlerine sahiptirler. Bu örgütlerin en büyüðü ve iþlevsel olaný Kafkas Dernekleri Federasyonu Türkiye geneline yayýlan 53 Kafkas Derneðinin katýlýmýyla kurulmuþtur. Genel merkezi Ankara'da bulunan federasyon Çerkeslerin Türkiye'de kültürel varlýðýnýn devamý için çalýþmalarýnýn yaný sýra Kafkasya ve dünya ile iliþkilerin temininde de büyük roller oynamaktadýr.

Kafkas kültürü, Kafkas dans ve müziði

Çerkesler, çevrelerinde yaþayan pek çok halkýn kültürel yapýsýndan bariz farklarla ayrýlan özgün bir kültürü temsil eder. Anavatanlarýnda tarihin bilinen ilk dönemlerinden beri yaþayan Çerkesler aile; toplumsal örgütlenme; müzik ve dans; özgün ve yazýlý olmayan hukuksal yapýsý ile belirgin bir kültürel farklýlýða sahiptirler.

Kafkas halk danslarý ve müziði yüzyýllardýr, Kafkasya insanýnýn günlük yaþamýnda çok önemli bir yer tutmuþtur. Danslar oynanmýþ, unutulmuþ, yerine yenisi gelmemiþ, anlamýný, biçimini deðiþtirmiþ ama Kafkasyalýnýn yaþamýndaki önemini bugün de yitirmemiþtir. Kafkas halk danslarýnda, Kafkasyalýnýn bütün bir karakteri görülebilmektedir. Kafkas erkeði, kadýnla birlikte oynarken sergilediði ciddi, gururlu ve dengeli aðýr baþlýlýkla kadýna olan saygýsýný gösterir. Çevik, sert ve savaþçý kimliðini, cesaretini ve bir o kadar estetik davranýþlarýný da yaþýt arkadaþlarýyla birlikteyken de görebiliriz. Bayanlarýn danslarýnda ise ritmik, akarcasýna ve yumuþak hareketler dikkati çeker.

ANKARA KAFKAS DERNEÐÝ

ELBRUZ HALK DANSLARI TOPLULUÐU

Dernek hedefleri doðrultusunda, diasporada Çerkes folklorik deðerlerini korumak ve gelecek kuþaklara aktarmak amacýyla 40 yýldýr Ankara'da çalýþmalarýna devam eden halk danslarý topluluðu 1998'den itibaren daha profesyonel bir yaklaþýmla ve "Elbruz" ismiyle çalýþmalarýna devam etmektedir. Elbruz, adýný ekibin ilk çalýþtýrýcýsý olan merhum Elbruz Gaytaoðlu'dan almýþtýr. Elbruz, ayný zamanda Kafkaslarýn ve Avrupa kýtasýnýn en yüksek daðýdýr. Bu daðýn Kafkas mitolojisinde büyük bir yeri ve önemi vardýr. Zira çok tanrýlý dönemde bazen kendisi tanrýsal bir rolü üstlenmiþ, bazen de tanrýlarýn bu daðda yaþadýðýna inanýlmýþtýr. Elbruz halk danslarý topluluðu, Kafkas halklarýnýn özgün kültürünün bir parçasý olan dans ve müziðini yaþatmak ve geliþtirmek amacýyla 1998 yýlýnda yeniden organize edilmiþtir. Grubun programý içinde yer alan dans ve müzikler, orijinal Çerkes dans ve müzikleri olup, Çerkes kültürel deðerlerini yaþatmaya yöneliktir. Oyun ve sahne düzenlemesi diasporik unsurlar da taþýmaktadýr. Elbruz yurtiçinde ve yurtdýþýnda birçok festivale katýlarak, Çerkes kültürünü temsil etmiþtir.