ELBRUZ HALK DANSLARI TOPLULUĞU (Sahnede 40 Yıl)
..............................................................................................................
ANKARA KAFKAS DERNEĞİ
(Kültür Hizmetinde)
Çerkesler / Kafkasyalılar, Çerkeslerin Anavatanı
Çerkesler Kafkasya'da binlerce yıldır yaşamakta olan otokton bir halktır. Etraflarında yaşayan halklardan belirgin şekilde ayrılan bir kültürel yapıları vardır. Kendi mitoslarına göre NART'ların çocuklarıdırlar. Avrupalılar Çerkesleri, "circassian" olarak adlandırırlar. Çerkesler veya Kafkasyalı diye nitelendirilen bu halk aynı etnik kökenden gelen veya yakın akraba olan pek çok boydan oluşur. Karadeniz ile Hazar denizi arasında kalan koridorda Adigeler, Abhazlar, Osetler, Çeçenler ve Dağıstanlılar yaşamaktadırlar. Kafkasya terimi, coğrafik olarak bu bölgeyi tanımlar. Günümüzde kavramlar olarak Kafkas dağlarının güneyine "Güney Kafkasya" denmekte ise de bu bölgenin tarihsel ve coğrafi adı Transkafkasya'dır (Kafkas ötesi).
Sürgün
Çerkesler halkları yaklaşık 300 sene boyunca Rusya ile yaptıkları özgürlük savaşını kaybetmişler ve tarihin en acımasız sürgününe maruz kalmışlardır. 21 Mayıs 1864'te son Çerkesler savaşçıları da yenilgiye uğramış, savaştan ve soykırımdan artakalanların büyük bir çoğunluğu Osmanlı İmparatorluğu'na sürgün edilmişlerdir. Sürgüne tabi tutulanların 1.500.000 kişi olduğunda mutabakat vardır. Bunun da % 30 kadarı, açlık, hastalık ve gemi kazalarında, oluşmuştur. Sürgün sonrası anavatanlarında kalabilenler sayıca çok az olsa da, kendi topraklarında yaşamanın ayrıcalığıyla ulusal yaşamlarını korumayı ve geliştirmeyi başarmışlardır. Çerkesler, şu anda tarihi topraklarının pek azında yaşamaktadırlar. Osmanlı imparatorluğunun yıkılmasından sonra çoğunlukla Anadolu coğrafyasında yoğunlaşan Çerkesler, günümüzde anavatanları haricinde Türkiye, Ürdün, Suriye, ABD, Almanya, Hollanda gibi dünyanın 40'dtan fazla ülkesinde yaşamaktadırlar. Sayısal olarak çoğunluk halen anavatanları dışında yaşamaktadır.
Türkiye'deki Çerkesler
Türkiye'de tüm Çerkes halklarından (Adige, Abhaz, Çeçen, Oset ve Dağıstan) çeşitli sayılarda insan yaşamaktadır. Türk kurtuluş savaşında aktif olarak yer alan Çerkesler, Türkiye Cumhuriyeti devletinin kuruluşunda, Anadolu'da yaşayan bütün halklar gibi üzerlerine düşen her şeyi fazlasıyla yerine getirmişlerdir. Türk kurtuluş savaşında hem bireysel hem de örgütlü direnişin ilk savaşçıları: Çerkeslerdir. Kurtuluş savaşının örgütlenmesi aşamasında da her zaman var olmuşlardır.
Dünya tarihinin gördüğü, belki en büyük trajedilerinden biri olan Çerkesler soykırımı ve sürgünü sonrasında Osmanlı topraklarına yerleşen Kafkasyalılar toplumsal ve kültürel varlıklarını koruyabilmek için kısa bir sürede örgütlenme ihtiyacı duymuşlardır. Osmanlı imparatorluğu topraklarında ilk örgütlenme 20. yy'ın başlarında İstanbul'da gerçekleşmiştir. Kültürel ve toplumsal ihtiyaçlara çare olması için kurulan ilk örgütlenmelerden biri de kendi ana dilleriyle eğitim veren bir okul kurmak olmuştur. Ancak bu örgütlenmeler çok kısa süreli olmuştur. 1950'li yıllara gelindiğinde yeniden bir örgütlenme çabası ve hareketi yakalayan Çerkesler, bugün Türkiye'de pek çok demokratik kitle örgütlerine sahiptirler. Bu örgütlerin en büyüğü ve işlevsel olanı Kafkas Dernekleri Federasyonu Türkiye geneline yayılan 53 Kafkas Derneğinin katılımıyla kurulmuştur. Genel merkezi Ankara'da bulunan federasyon Çerkeslerin Türkiye'de kültürel varlığının devamı için çalışmalarının yanı sıra Kafkasya ve dünya ile ilişkilerin temininde de büyük roller oynamaktadır.
Kafkas kültürü, Kafkas dans ve müziği
Çerkesler, çevrelerinde yaşayan pek çok halkın kültürel yapısından bariz farklarla ayrılan özgün bir kültürü temsil eder. Anavatanlarında tarihin bilinen ilk dönemlerinden beri yaşayan Çerkesler aile; toplumsal örgütlenme; müzik ve dans; özgün ve yazılı olmayan hukuksal yapısı ile belirgin bir kültürel farklılığa sahiptirler.
Kafkas halk dansları ve müziği yüzyıllardır, Kafkasya insanının günlük yaşamında çok önemli bir yer tutmuştur. Danslar oynanmış, unutulmuş, yerine yenisi gelmemiş, anlamını, biçimini değiştirmiş ama Kafkasyalının yaşamındaki önemini bugün de yitirmemiştir. Kafkas halk danslarında, Kafkasyalının bütün bir karakteri görülebilmektedir. Kafkas erkeği, kadınla birlikte oynarken sergilediği ciddi, gururlu ve dengeli ağır başlılıkla kadına olan saygısını gösterir. Çevik, sert ve savaşçı kimliğini, cesaretini ve bir o kadar estetik davranışlarını da yaşıt arkadaşlarıyla birlikteyken de görebiliriz. Bayanların danslarında ise ritmik, akarcasına ve yumuşak hareketler dikkati çeker.
ANKARA KAFKAS DERNEĞİ
ELBRUZ HALK DANSLARI TOPLULUĞU
Dernek hedefleri doğrultusunda, diasporada Çerkes folklorik değerlerini korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla 40 yıldır Ankara'da çalışmalarına devam eden halk dansları topluluğu 1998'den itibaren daha profesyonel bir yaklaşımla ve "Elbruz" ismiyle çalışmalarına devam etmektedir. Elbruz, adını ekibin ilk çalıştırıcısı olan merhum Elbruz Gaytaoğlu'dan almıştır. Elbruz, aynı zamanda Kafkasların ve Avrupa kıtasının en yüksek dağıdır. Bu dağın Kafkas mitolojisinde büyük bir yeri ve önemi vardır. Zira çok tanrılı dönemde bazen kendisi tanrısal bir rolü üstlenmiş, bazen de tanrıların bu dağda yaşadığına inanılmıştır. Elbruz halk dansları topluluğu, Kafkas halklarının özgün kültürünün bir parçası olan dans ve müziğini yaşatmak ve geliştirmek amacıyla 1998 yılında yeniden organize edilmiştir. Grubun programı içinde yer alan dans ve müzikler, orijinal Çerkes dans ve müzikleri olup, Çerkes kültürel değerlerini yaşatmaya yöneliktir. Oyun ve sahne düzenlemesi diasporik unsurlar da taşımaktadır. Elbruz yurtiçinde ve yurtdışında birçok festivale katılarak, Çerkes kültürünü temsil etmiştir.
ELBRUZ HALK DANSLARI TOPLULUĞU
Ankara Derneği 20.06.2010 tarihinde mükemmel bir gösteri ziyafeti sunarak Ankaralı ve şehir dışından katılan hemşehrileriyle buluştu.
Ankara Derneği tam anlamıyla 7'den 70'e sahnede yer aldı. Bizlere yaş ne olursa olsun kültür aşkı bitmez mesajını ileten Kazbek Halk Dansları Topluluğu üç güzel oyunla seyircilere seyrine doyulmayacak oyunlarını sergilediler. Diğer yandan derneğin efsanevi halk dansları topluluğu Elbruz ve Elbruz Minikler Ekibi de izleyenleri kendilerine hayran bıraktı. Onuncu yılını kutlayan Hamlet Sigoş vb. oyunlarıyla büyük beğeni toplayan Nibjeug Tiyatro Topluluğu sergiledikleri oyunlarıyla sevenleriyle sahnede buluştular. Diğer yandan yaptıkları müziklerle geleneksel ve de modern müzik yapısını Çerkes müziklerinde muhteşem şekilde harmanlayarak seyircilerin kulaklarının pasını silen Elbruz Müzik Grubu seyircilerle buluştu.
Haber / Özgür Çetinkaya
Nart Dergisi / Genç Nart
